Hoe Margreet met afgedankte planten een ontmoetingsplek voor buurtbewoners creëerde

“Misschien een Linde, Haagbeuk of een Hazelaar?”, stelt Margreet Basting aan haar buurtgenoot Jan voor. Hij is op zoek naar een paar planten voor in zijn tuin. Samen lopen ze over het pad langs alle bomen en planten die Margreet tweedehands voor een zachte prijs weggeeft. De Gelderse roos krijgt samen met twee kleine meidoorns een nieuwe plek in Jans tuin.

Naast de Bethelkerk in Harderwijk ligt buurttuin Achter de Hagen. Initiatiefneemster Margreet woont aan de overkant van de ontmoetingstuin.

“De hovenier die voorheen op deze plek zat ging ruim zes jaar geleden met pensioen”, vertelt ze aan de picknicktafel in de buurttuin.

Met een paar buurtbewoners en de dominee van de kerk verzon Margreet plannen wat te doen met de grond. Verschillende ideeën passeerden. Het idee van een ontmoetingstuin genoot de meeste voorkeur. “Een tuin is niet voor jezelf, die deel je altijd. Met mensen, dieren en insecten. En het zorgt voor verbinding in de buurt.”

Na goedkeuring van de kerkenraad kon de start van de ontmoetingstuin beginnen. “Maar door de lockdowns in de Coronaperiode lagen de plannen stil”, legt ze uit.

Om de ideeën niet stil te laten liggen besloot ze met toestemming om een start met de tuin te maken. “Met de gedachten, dat het omkeerbaar moest zijn.”

Ze verwijderde veel tegels en maakte meer ruimte voor groen. “Voor mij was het een uitdaging om met geen middelen een mooie tuin te maken. Ik gaf 7,50 euro uit. De rest heb ik allemaal gekregen of geruild. Ik vind het heerlijk om van niets iets te maken. Laat mij maar lekker spelen met plantjes”, glimlacht ze.

In die tijd bracht de mantelzorg voor haar vader en zus haar ook dichterbij huis. Na 25 jaar bouwde ze haar werk als medische elektronicus in het ziekenhuis af.

“De zorg rond de ziekte van mijn zus liep af en van mijn bejaarde vader liep op. Ik besloot om een tweejarige opleiding te volgen als ecologisch hovenier.” In die opleiding leerde ze vooral om veel te kijken en te observeren. “Natuur beleven is leren kijken.”

Na de opleiding schreef ze zich in als ZZP’er en startte een klein bedrijf. “Al snel kwam ik erachter dat het niet daadkrachtig genoeg was om daar geld in te verdienen.”

Ze onderzocht verschillende mogelijkheden, maar kwam tot de conclusie dat ze er geen winstgevend bedrijf van kon maken. “Om een klein inkomen te behouden pakte ik voor een aantal uren mijn oude werk weer op. Maar ik besteed minstens zoveel tijd aan het kringloopcentrum UiTstekend Stekje.”

Haar kennis zet ze in om anderen te helpen met vergroenen. Als voorbeeld geeft ze de tuin van een vrouw verderop in de straat. “Ze wilde haar tuin inrichten met mijn voorraad uit de kringloopwinkel.”

Volgens Margreet kijkt ze met een andere blik naar tuinen. Ze schets geen tuinontwerp voor de eigenaar. “Ik denk andersom en stel mezelf de vraag: welke plant is waar het gelukkigst?”

Als ecologisch hovenier kijkt ze naar een goed functionerend ecosysteem. “Daarbij is het noodzakelijk dat de natuurlijke kringloop een gesloten cirkel is. Mensen, dieren en insecten. Alles wat er in een tuin hoort te leven: kan het er ook leven?”  

Ze maakt geen gebruik van schuttingen en tegels. Liever kiest ze voor natuurlijke materialen, zoals een afscheiding van wilgentakken of houtsnippers. Al heeft ze er alle begrip voor als mensen door gebrek aan mobiliteit hun tuin begaanbaar willen houden. 

Onder haar opleidingsgenoten ontstond een ruilhandel in planten en stekjes. Door aanbod via social media en buurtcontacten breidde haar kringloopwinkel verder uit. 

Wooncorporatie Uwoon weet UiTstekend Stekje ook te vinden. “Een oudere dame ging naar een verzorgingstehuis en de tuin van haar huurwoning moest worden leeggehaald. Ik mocht de planten meenemen en via de kringloopwinkel vonden ook deze planten weer een nieuwe eigenaar.” 

Van bouwbedrijven en de gemeente Harderwijk krijgt Margreet ook opdrachten toegewezen. Trots vertelt ze over de zestien hoogstamfruitbomen die van plaats wisselden.  “Op de plek waar ze stonden konden ze niet blijven staan door een grote renovatie aan meerdere flatgebouwen.” 

Ze kregen tijdelijk een onderkomen bij Margreet. “Deze bomen komen niet tot hun recht in een kleine achtertuin. Ze hebben ruimte nodig.” Vijftien bomen zijn met succes herplaatst en hebben een nieuwe plek gevonden bij publieke functies. 

Het maakt haar gelukkig als een hoogstamboom op een andere plek weer de kans krijgt om verder te groeien. “Laatst nam iemand een notenboom mee. Ik weet dat dat woonerf wordt doorgegeven van generatie op generatie. Prachtig, dat zo’n boom er minstens vijftig jaar staat”, zegt ze verheugd.

Margreet is iedere dag in de buurttuin te vinden. Ze ervaart er rust. Ze weet dat meerdere mensen dat gevoel ervaren. Ongeveer twintig buurgenoten brengen dagelijks een bezoek aan de buurttuin. 

Ze denkt aan de man waarvan zijn vrouw dementerend is. “In de buurttuin ontspant hij, zoekt hij de stilte op en verzet hij zijn gedachten. Een oplaadmoment, zodat hij het thuis weer aankan.”  

Voor een andere buurtgenoot was de ontmoetingstuin een stimulans in het revalideringsproces na een operatie. “De wandeling naar de tuin toe was een markeerpunt. ‘Als ik het tot de tuin haal, dan ben ik op de goede weg’.” 

De lokale zorginstanties weten de ontmoetingstuin ook te vinden. Plannen zijn in de maak om mensen die in een rouwverwerkingsproces zitten of een burn-out hebben te helpen. 

Margreet: “Verlies kun je op allerlei manieren lijden. Niet alleen als een dierbaar iemand is overleden in jouw naaste omgeving, maar ook het verlies van gezondheid.” 

Als voorbeeld geeft ze iemand die de motoriek in de vingers kwijt is geraakt door een beroerte. Het plukken van blaadjes, woelen door de aarde en het oprapen van takjes. “In de natuur kunnen mensen rust vinden om te herstellen. Ervaren wat wel lukt of niet lukt.” 

De buurttuin biedt ruimte voor goede gesprekken. Onder elkaar, maar ook met de dominee van de kerk. “Mensen met zorgen kunnen in de ontmoetingstuin vrij spreken”, merkt Margreet. “Een gesprek in een tuin voer je heel anders, dan in een steriel kantoor aan een bureau. In alle rust. Tijd speelt in de ontmoetingstuin niet mee.”