VIDEO: Jo van ’t Ende: een leven tussen schip, gezin en gemeenschap

De herinneringen aan het schippersleven zijn warm. In de kleine roef speelde ze met poppen en blokjes, terwijl haar broers hun schoolwerk maakten. “Het was altijd gezellig,” vertelt ze. “Intiem.” Het gezin voer voornamelijk door Nederland en soms tot in Duitsland.

Ook de oorlogsjaren staan in haar geheugen gegrift. Jo herinnert zich de binnenmarcherende Duitse soldaten, de vliegtuigen die overvlogen en een neergestorte bommenwerper vlakbij het dorp. Nieuwsgierig kroop ze als meisje samen met andere kinderen op het wrak. “Tot de Duitsers eraan kwamen, toen was iedereen weg.”

Tijdens de oorlog verborgen haar familieleden ook onderduikers op het schip. Haar broer bracht stiekem eten aan een jonge man die zich daar schuilhield. “Ze zijn er nooit achter gekomen,” vertelt Jo.

Op haar zestiende ging ze opnieuw varen. Haar broers waren in militaire dienst en haar vader had hulp nodig op het schip. Toch voelde het leven aan boord zonder haar moeder niet compleet. Uiteindelijk keerde haar moeder terug en voer het gezin weer samen verder.

De liefde vond Jo in Hattem. Tijdens een wandeling ontmoette ze haar toekomstige man, een matroos. Na vijf jaar verkering en verloving trouwden ze in Oldebroek. Door woningnood woonden ze eerst anderhalf jaar bij haar schoonouders in. Daarna kregen ze de sleutel van hun nieuwe woning aan de Leeuwerikstraat, waar Jo nog altijd woont.

Het echtpaar was bijna zeventig jaar getrouwd. Samen kregen ze drie kinderen, twaalf kleinkinderen en inmiddels ook achterkleinkinderen. Daarnaast vingen ze tijdelijk twee nichtjes op uit een schippersgezin, zodat die gewoon naar school konden gaan.

Haar man was in de omgeving een bekende verschijning door zijn werk rond kinderbijslag, AOW en verzekeringen. “Wie kende hem hier niet?” zegt Jo glimlachend.