Oldebroek stopt ermee, Nijkerk houdt vol: dit doet een regenboogsymbool volgens deskundigen

Een regenboogvlag of regenboogpad kan volgens Charlot Pierik, projectleider van het programma Regenboogsteden bij Movisie, juist belangrijk zijn. “Zo’n symbool is om te tonen van, we zien jullie, we weten dat jullie er zijn.” Volgens haar blijkt uit onderzoek dat LHBTIQA+ inwoners zich door zulke symbolen gezien en gesteund voelen. 

Onderzoeker Hanneke Felten van Movisie ziet dat zichtbaarheid niet alleen negatieve gevolgen heeft. Buitenlands onderzoek naar onder andere Pride laat volgens haar juist positieve effecten zien. “Mensen kunnen daardoor hun eigen vooroordelen verminderen, vooral als LHBTIQA+ mensen een gezicht krijgen en minder onbekend worden.” 

Dat effect geldt niet voor iedereen. “Als je specifiek kijkt onder de meer conservatieve groep, daar levert het veel minder op. En daar kan het soms ook een kleine backlash hebben.” Over de hele bevolking ziet Felten eerder vooruitgang. Waarom de acceptatie van LHBTIQA+ personen op sommige punten daalt, is nog niet duidelijk. “Er is geen onderzoek dat laat zien waarom die acceptatie daalt.” 

In Oldebroek besloot de gemeenteraad op 1 oktober het LHBTIQ+-beleid uit 2021 in te trekken. Ook wordt komende zondag, op Coming-Outdag, de regenboogvlag niet meer gehesen. Voorstanders vinden dat de gemeente er voor iedereen moet zijn en geen afzonderlijke groepen centraal hoeft te stellen. 

Volgens Pierik hoeft dat uitgangspunt niet te botsen met aandacht voor LHBTIQ+ inwoners. “Een gemeente moet er voor iedere inwoner zijn, dus ook voor LHBTIQA+ bewoners en mensen met verschillende overtuigingen.” Tegelijkertijd moet een gemeente volgens haar kijken wat groepen die vaker met uitsluiting of onveiligheid te maken krijgen nodig hebben. 

Felten benadrukt dat algemeen beleid niet automatisch inclusief uitpakt. “Beleid kan onbedoeld leiden tot uitsluiting.” Zo kan sportbeleid waarin geen rekening wordt gehouden met trans personen ervoor zorgen dat zij minder goed kunnen deelnemen. Gemeenten moeten daarom blijven controleren of beleid in de praktijk voor alle inwoners werkt. 

In Nijkerk werd het regenboogpad bij het station meerdere keren beklad en vernield. De gemeente deed aangifte en liet weten het pad schoon te blijven maken. Voor Pierik is het weghalen van het pad geen oplossing. “Mijn advies zou niet zijn, haal het weg.” 

Volgens haar legt de vernieling vooral bloot dat er weerstand bestaat. Daar moet een gemeente vervolgens iets mee doen. “Ga het gesprek aan met je inwoners.” Tegelijkertijd moet duidelijk zijn waar de grens ligt. “Je mag je ergens niet comfortabel mee voelen. Dat betekent niet dat je geweld mag gebruiken, of dingen kan vernielen.” 

Pierik adviseert gemeenten daarom niet alleen aangifte te doen, maar ook gesprekken te organiseren en te onderzoeken waar weerstand vandaan komt.

Een vlag of regenboogpad heeft volgens Pierik vooral waarde als een gemeente daarnaast ook werkt aan inclusie en veiligheid. Anders kan zo’n zichtbaar gebaar worden gezien als symboolpolitiek. “Als jij de rest van het jaar niks doet en je legt alleen dat regenboogpad neer, dan kun je dat zo interpreteren.” 

Zo’n symbool kan juist ook het begin zijn van meer. In Harderwijk leidde de discussie over een regenboogpad volgens Pierik uiteindelijk tot een breder gesprek over wat LHBTIQ+ inwoners nodig hebben om zich veilig te voelen.

Felten adviseert gemeenten bovendien duidelijk te maken dat extra aandacht voor de ene groep niets afdoet aan de vrijheid van een ander. Inclusie betekent volgens haar niet dat hetero’s, gelovigen of andere inwoners minder ruimte krijgen. Juist het uitgangspunt dat iedereen zichzelf mag zijn, moet steeds terugkomen in de communicatie. 

“De vrijheid van jezelf om jezelf te zijn. Is ook de vrijheid van een ander om zichzelf te zijn. En vice versa.” 

Een regenboogvlag of -pad is daarmee geen eindpunt. Volgens beide deskundigen gaat het er vooral om wat een gemeente het hele jaar doet: luisteren naar inwoners, grenzen stellen bij discriminatie en vernieling, en ervoor zorgen dat beleid positief uitpakt voor verschillende groepen.